Burada size bir grafik tasarımcının akademik olarak nasıl bir eğitim aldığını, teknik ve bilimsel donanımını ve bu donanımın grafik tasarımcıya getirisini “kısaca” anlatacağım. Yazının sonunda bir grafik tasarımcının ne olup ne olmadığını sizin de katılımınız ile anlamış olacağız.

Grafik Tasarımcı adayı, üniversite sınavında aldığı yeterli puanla Güzel Sanatlar Fakültelerinin Grafik Anasanat Dalı sınavlarına girmeye hak kazanır. Genel kültür, kavramsal zeka, desen, üretkenlik ve yaratıcılık gibi yeteneklerinin sınandığı bu zorlu sınavda yüzlerce (Kimi zaman binin üzerinde) rakibini geride bırakarak ilk 15-20 kişi arasına girmek durumundadır. Bu sınavda şans kavramı pek de söz konusu değildir. Sınav günü hasta olmak şansızlık değil tedbirsizlikdir. Eğer şanssızlıkdan bahsediyorsak 1988’de sınava girdiğim günlerde benim yaşadıklarımı dinlemelisiniz.

Şimdi dört yıllık eğitim hayatı boyunca bir çok ders alarak, grafik ürünü adına yüzlerce tasarım ve çalışma yapacak olan Grafik bölümü öğrencisinin eğitim aldığı derslere bir göz atalım; Temel Sanat Eğitimi, Tipografi, Sanatsal Anatomi, Fotoğrafçılık, Genel Sanat Tarihi, Temel Bilgi Teknolojileri, Görsel İletişim, Grafik Tasarım, Grafikresim – İllüstrasyon, Baskıresim Teknikleri, Desen, Algı Psikolojisi, Görsel Algılama, Sanat Felsefesi, Üç Boyutlu Tasarım, Basın Yayın Tasarımı, Görsel İletişim ve Reklam, Grafik Sanatlar Tarihi, Grafik Üretim Teknikleri, Çağdaş Grafik Sanatları, Yöntembilim, Çağdaş Sanat Yorumu, Kitle İletişim Kuramları, Animasyon, Dijital Medya – İnteraktif Tasarım, Basın Yayın Tasarımı ve diğer zorunlu dersler (İnkilap Tarihi, Türk Dili, Yabancı Dil vb.).

Grafik bölümü öğrencisi aldığı bu derslerle uygulamada olduğu kadar kuramsal olarak da ciddi bir bilgi birikimine sahip olur, ne var ki ; Anatomide yüzlerce kas ve kemiği şekil, konum ve işlev açısından latince isimleri ile öğrenmiştir ancak bir doktor olmayacaktır. Algı Psikolojisinde, görme ve algılama sürecinde insanın psikolojik ve bilinçaltı davranışlarını inceleyecek ancak bir psikolog olmayacaktır. Genel Sanat Tarihinde, Mısır, Pers, Yunan, Anadolu, Etrüks ve Roma uygarlıklarını, bütün mitolojileri didik didik edecek ancak ne arkeolog ne de sanat tarihçisi olacaktır. Fotoğrafçı olmayacak, felsefeci, sosyolog ya da antropolog olmayacak ancak bu bilimleri yine de öğrenecektir. Çünkü grafik tasarım “Bilimsel yöntemlere dayalı bir görsel iletişim sanatı”dır.

Bu zorlu eğitim sürecinin sonunda fark yaratacak bir bitirme projesi ile dört yıl boyunca ne öğrenebildiğini ortaya koyacak olan grafik tasarımcı adayı, bu projede belki de hayatı boyunca bir daha tekrarlanmayacak bir performans gösterecektir. Onlarca parçadan oluşan tasarımlar bütünü ve projenin her bir adımını en ince detayına kadar ifade eden onlarca sayfalık bir savunma tezi hazırlayacak, profesörler, doçentler, öğretim üyeleri, asistanlar, araştırma görevlileri ve şovu izlemeye gelen birçok öğrencinin karşısında ter dökecektir. Bu gösteri, projeyi sunan öğrencinin bir sonraki yıl “Daha iyi hazırlanması” istenerek yeterli bulunmayabilir de, zira projenin hazırlanması akademideki eğitimine son noktayı koymak üzere atılmış bir adımdır ancak, tablonun son fırça darbesi değildir. Bu sunumda, geçen dört yıllık süreçteki hiçbir çalışma, davranış, hal ve hareketin pek de önemi yoktur, önemli olan tek şey tabloya son fırça darbesinin doğru atılıp atılmadığının hem görsel hem de sözel olarak ifade edilebilmesidir.

Birkaç cümle ile özetlemekte zorluk çektiğim bu süreç bazen yetersizlik, bazen de öğrencinin kendini hazır hissetmemesi halinde beşinci, altıncı hatta yedinci yıla kadar uzayabilir. Burada ifade ettiğim “Eğitim Sistemi” üniversiteler arasında “nüans” farklılıkları gösterebilir. Yazdığım eğitim sürecinde bir abartı olduğunu düşünüyorsanız bölümü bitiren bir grafik tasarımcıya veya bu bölümlerde eğitim veren bir öğretim üyesine danışın lütfen.

Şimdi bu yazıyı okuyan değerli arkadaşlarıma şu sorulara yorum getirmelerini rica ediyorum:

1 • Grafik tasarımcının bu eğitim sürecini nasıl değerlendiriyorsunuz?

2 • Grafik bölümü okumadan da bir tasarımcının aynı bilgi donanımına sahip olması mümkün müdür?

3 • Dört yıl grafik bölümü okuyan bir insan ile aynı sürede piyasada kendini yetiştirmiş bir insanın yapacağı tasarımları iki ayrı kefeye koysak, size verilen 10 adet 1kg’lık ağırlığı nasıl paylaştırırsınız?

4 • Sizce bir grafik tasarımcıyı profesyonel yapan özellikler nelerdir?

5 • Kendinize örnek aldığnız grafik tasarımcılar kimlerdir?

Zaman ayırdığınız için şimdiden teşekkür ediyor, hepinizi saygı ile selamlıyorum.

Edit: Yazıyla ilgili şurdaki yorumları okumanız da faydalı olucaktır.

Yazıdan kullanılan görseller: 1 – 2

Yazar Hakkında: Bu yazı Zülfikar Fidancı tarafından yazılmış olup sehriderya.net’de konuk yazar olarak yer almıştır.