Şehriderya » Blog Archive » Tasarımda Semboller,İdeogramlar ve Pictogramlar

Bu gün sizlere Eğitmen Ozan İnkaya’nın Dijital Desing Çeşmesi adlı blogundaki bir dizi keyifle okuduğum yazısını derledim. Grafik-Tasarım konusunda bilinmesi gereken Semboller, İdeogramlar ve Pictogramlar ile ilgili bu bilgiler umarın sizlere de faydalı olur…

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Yandaki şeklin bir anlamı olabilirimi sizce? Bu anlam bütün ülkelerde aynı anlamımı taşır yada kültürel farklılıklar gösterir mi?Alfabe nasıl oluşmuştur.İşaretler(signs)nerelerde kullanılır gibi sorulara yanıt aramadan evvel biraz sembollere yada işaretlerin farklı kültürlerde ne anlama geldiklerini yada ortak anlamlarını yazmaya çalışacağım.İlk önce yukarıdaki sembolden başlayıp bu sembolün türevlerine değineceğim.Tasarımlarımızda bu tip basit ve primitive şekillerden yararlanıp,amblem ve logolar oluşturabiliriz. Yukarıdaki sembol ile başlayalım genel anlamda nerdeyse bütün dünyada aşırı sağ örgütlerin sevgisini kazanmış bu işaret.Anlam yükü olarak yıldırımı vurgulyor.Runic alfabede ise “s” halini almış.Alman köklü ülkelerde güneş,güç,savaş,zafer bu işaret ile tanımlanıyor.Ayrıca komünist rejim öncesi Güney Vietnam’da bazı askeri birlikler bu işareti kullanmışlar.

Yandaki işarete baktığınızda ise Alman Nazi partisinin ilk günlerindeki işaret olduğunu göreceksiniz. Ayrıca tek çizgi şeklinde kullanımları sıcak,enerji,elektrik,güç,tehlike anlamlar alıyor.
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Hazır Nazilere değinmişken yandaki sembolün de tarihçesini verelim. Swatsika bu şekliyle Nazi amlemi olarak Hitler Almanyasında kullanılmıştır.(helen farklı formlarda bazı ülkelerde aşırı sağcılar tarafından kullanılmakta)

Asıl swastika işareti (yandaki)yada ideogramı çok eskiye dayanıyor.M.Ö 3000 yıldan evvelini bahis ediyorum ilk göründüğü yerler Dicle,Fırat vedisi ve Indus vadisi.M.Ö 1000 yıllarda bir çok yerde kullanılmaya başlanmış.Bu yerlerden bir tanesi de Truva.Sümerlerde bu işareti kullanmışlar ama takipçileri Babiller, Asurlar ve hatta Mısırlılar bu ideograma pek rağbet göstermemişler. Kuzey Amerika yerlileleri özellikle İspanyolların istilasından sonra bu işareti kullanmışlar. Antik Yunanda da hem haç şeklinde hem de asıl formunda kullanılmış.Swastika özellikle uzakdoğuda ve Hindistanda buda ile özdeşleştirilmiş.Topraklarımızda Hititler tarafından da kullanıldığını görebiliyoruz. Avrupa’da özellikle Keltler bu işareti kullanmışlar.Birara Danimarkalı bira şirketi Carlsberg bu işareti logo olarak kullanmaya kalkışmış fakat Nazizim ‘e atıf olacağı için vaz geçmişler.(Ne kadar önemli değilmi işaretlerin dilinden anlamak)
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Yandaki swastika benzeri(yansıması) ise kötü talih veya kötü kaderi vurgulamak için kullanılmış. Japonya da ise “manji” iyi şans anlamı forma yüklenmiş.

Biraz daha farklı sembollerden örnekler verelim.
Yandaki elips’e(ideaogram) baktığımızda en eski sembol şekli olduğunu anlayabiliriz.En eski mağara çizmlerinde rastlanmış olan bu ideaogram,güneş ve ayı betimlemek için kullanılmış.Boş elips şeklinde antik kullanımda yerine göre ağız veya gözü simgelemekte.Mısır hiyoglphinde göz bebeğini betimlemekte kullanılmış.Astrolojide insan ruhunu betimlemiş.Batı ideogram anlayışında sonsuzluğu vurgulamak için kullanılmış.Modern anlamda yasak manası yüklenmiş bu ideograma. Bu şekilde içi boş olarak 50 den fazla batı medeniyetlerinde gösterim kazanmış.Astronomi takviminde dolun ay’ı vurgularken metoroloji’de açık gök yüzü anlamını taşıyor.Kimyada oksijeni işaret etmiş.Bioloji de kadını vurgulamış(erkek için sizce hangi işaret kullanılmış evet bildiniz kare veya diktörtgen). Evlerde kullanılan elktrik cihazlarında, kapalı düğmeyi vurgular.Bazı evsiz yersiz yurtsuzlar arasında.”buradan bir şey çıkmaz” yada özellikle Fransız evsizlerinde hem “burada dikkatli olunmalı” hem de “burası misafirperver ev” anlamına gelmektedir.

Yandaki antik ideaograma baktığımızda ise eski Çin’de güneşin doğuşunu,yeni günü tanımlamak için kullanılmış.Daha sonra da batı Astronomisinde de kullanılmış.(yatay çizgi toprak yada ufuk çizgisi ortasında nokta olan elips ise güneş)

Bu kullanım şekli ise 17 yüzyıl petrol için kullanılmış. Bazı modern madencilik konularında gümüş’ü vurgulamış.Bazı metoroloji sistemlerinde ise yağmur olarak karşımıza çıkıyor.18 yüzyıl kimya ether’i vurgulamış.

Soldaki kullanım Orta çağda daha çok rehineci ve tefecilerin işareti olarak kullanılmış. Orta çağda Medici ailesi’nin koları şeklinde vurgulanmış.Medici ailesi orta çağda İtalya nın en zengin ailalerinden biri bilin bakalım parayı nasıl kazanmışlar.

Bu gün biraz Pictogramlar,İdeogramlar ve Phonogramlardan bahis etmek istiyorum.İlk çağlarda iletişim aracı olarak kullanılan Pictogramlar obje çizimlerinden bir hikaye anlatımına kadar başvurulan bir yöntem olmuştur.Aslında konuşma veya dil ile bağlantısı olduğu söylenemez.Belki daha sonra evrim geçirip,idaogram formlar ve Phonogramlar halinde günümüz alfebesini oluşturmuşlardır.İdeogramlar ise daha çok basit resimler halinde bir fikrin veya objenin çizimi şeklinde ortaya çıkyor.Ne kadar logo çalışmalarına benziyor değilmi nereden nereye adamlar o dönemde logo çalışmaları yapmışlar canım.Hatta bunları çoğaltıp başka anlamlara da yönelmişler diyelim ki bir ağaç pictogramı çizdiniz bunu çoğaltırsanız ne olur evet tahmin ettiğiniz gibi orman.Hani bizim yok ettiklerimiz küresel ısınmanın problemlerinden biri.

Phongramlar ise daha çok sembol ve işaretlerin ses bağlantısı gösterenleridir.Zaten bundan sonra Alfabe oluşumu devreye giriyor.Bu konular dahilinde yazmaya devam edeceğim.Sıkılmayasınız diye özet olarak veriyorum.

Aşağıda Pictogram, İdeogram ve Phonogram’ları görmektesiniz.